Tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động hệ thống thiết chế văn hóa, thư viện công cộng

Bộ VHTTDL vừa ban hành văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố về việc tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động hệ thống thiết chế văn hóa, thư viện công cộng và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở.

Triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07 tháng 01 năm 2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 28/2026/QH16 ngày 24 tháng 4 năm 2026 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam; nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thư viện công cộng và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, Bộ VHTTDL đề nghị UBND các tỉnh, thành phố quan tâm chỉ đạo, tổ chức triển khai một số nội dung gồm:

Đối với hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, thư viện công cộng, Bộ VHTTDL yêu cầu các công trình thiết chế văn hóa, thư viện công cộng có kiến trúc phù hợp với bản sắc văn hóa địa phương; cơ sở vật chất, phương tiện, kỹ thuật, trang thiết bị và hệ thống các phòng chức năng đồng bộ, bảo đảm thực hiện đầy đủ công năng, nhiệm vụ, hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở và thư viện công cộng theo quy định.

Bên cạnh đó, rà soát, xây dựng kế hoạch, đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị chuyên dụng đảm bảo điều kiện kỹ thuật, công năng phục vụ hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thư viện công cộng; việc đầu tư, mua sắm và quản lý sử dụng tài sản công phải bảo đảm theo đúng quy định của pháp luật. Đặc biệt,  cần có chính sách khuyến khích phát triển hệ thống thư viện cộng đồng, thư viện tư nhân có phục vụ cộng đồng, không gian đọc, phòng đọc cơ sở và các mô hình phát triển văn hóa đọc khác tại địa phương.

Bộ VHTTDL cũng đề nghị các địa phương bố trí đội ngũ cán bộ, viên chức, người lao động có năng lực, trình độ chuyên môn phù hợp để vận hành, khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa và thư viện công cộng. Cùng với đó, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý văn hóa, thư viện, đặc biệt chú trọng nhân lực có chuyên môn về chuyển đổi số.

Trong tổ chức hoạt động, Bộ VHTTDL yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thiết thực hiệu quả; thí điểm các mô hình đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, ưu tiên xây dựng, vận hành hệ thống thiết chế văn hóa, thư viện số; số hóa tài liệu thư viện, chuẩn hóa dữ liệu đảm bảo “đúng, đủ, sạch, sống”; Nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ văn hóa và thư viện theo hướng lấy người sử dụng làm trung tâm, phát triển các sản phẩm dịch vụ chất lượng cao.

Đối với xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, Bộ VHTTDL yêu cầu các địa phương rà soát, tổ chức thực hiện việc xét tặng các danh hiệu văn hóa trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở theo đúng quy định; bảo đảm việc xét tặng các danh hiệu: “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu”; “Thôn, tổ dân phố văn hóa”, “Gia đình văn hóa” đúng tiêu chuẩn, đúng thẩm quyền, công khai, minh bạch, thực chất, tránh hình thức, chạy theo thành tích.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền quyết định tặng danh hiệu “Thôn, tổ dân phố văn hóa” và “Gia đình văn hóa”; Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định tặng danh hiệu “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu”. 

Bộ VHTTDL đề nghị các địa phương bố trí kinh phí và tổ chức thực hiện việc khen thưởng đối với các danh hiệu văn hóa theo đúng quy định của Luật Thi đua khen thưởng và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đồng thời, rà soát, sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc ban hành mới các văn bản thuộc thẩm quyền để bảo đảm thống nhất, đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bộ VHTTDL đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc các nội dung nêu trên; đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện tại địa phương, trong quá trình triển khai thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc hoặc phát sinh vấn đề vượt thẩm, đề nghị kịp thời phản ánh về Bộ VHTTDL để được hướng dẫn, tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định./.